Voor altijd verbondenin verf

10 September 2016,

Het interessante van al die oude objecten in musea is dat ze ons een glimp bieden van het leven in een andere tijd. Een schilderij is net een soort venster naar de wereld van toen. Neem nou het portret van Willem van Oranje en zijn bruidje Maria Stuart. Ze werden geschilderd door de Vlaamse Anthony van Dyck in 1641 ter ere van hun huwelijk. Mocht het je ontgaan zijn, het zijn inderdaad nog maar kinderen.

Deze toekomstige Prins van Oranje was op dat moment nog maar 14 jaar oud en zijn Engelse bruid was 9 lentes jong. Waarom moesten zij zo jong al trouwen? Maria was een gewilde huwelijkskandidate als dochter van de Engelse koning Karel I en de ouders van Willem waren al vroeg op zoek naar een bruid die de posities van de Oranjes en hun Republiek zou versterken. Dit huwelijk maakte de band tussen de Nederlandse Republiek en het Engelse hof sterker en verbond de Oranjes met hun hogere rang. Willem zou namelijk net als zijn vader Prins van Oranje worden en stadhouder van de Republiek, maar geen koning. Zijn zoon, Willem III, die uit dit huwelijk geboren werd zou uiteindelijk zowel stadhouder worden als koning van Engeland.

In de 17de eeuw werd de beslissing voor een huwelijk meer dan eens gebaseerd op de bijbehorende status en vaak hadden de ‘kandidaten’ elkaar op dat moment nog niet ontmoet. Om kennis te maken met Maria en zijn schoonouders werd Willem naar Londen gezonden. Van daar schreef hij naar zijn ouders dat hij zijn bruidje mooier vond dan op haar schilderij. Zijn ouders Amalia van Solms en Frederick Hendrik lieten in die periode waarschijnlijk dit huwelijksportret vervaardigen. De schilder Anthony van Dyck die werkzaam was in Londen portretteerde de twee in de kleding en accessoires die speciaal waren aangeschaft voor het huwelijk. Het roze kostuum van Willem was bijvoorbeeld gemaakt van kostbaar zijden door de kleermaker van de Prins van Wales. En Maria draagt de diamanten broche die ze kreeg van haar toekomstige echtgenoot. Dit sieraad zou in die tijd een waarde hebben gehad van 80.000,- gulden en dat was in een tijd dat een ambachtsman ongeveer 300,- gulden per jaar verdiende! Daarnaast draagt Maria ook nog een parelsnoer dat mogelijk van haar aanstaande schoonmoeder kwam en een waarde had van 30.000,- gulden.

Dit huwelijk maakte de band tussen de Nederlandse Republiek en het Engelse hof sterker en verbond de Oranjes met hun hogere rang.

Willem II en zijn bruid Maria Stuart, Anthony van Dyck, 1641 Collectie Rijksmuseum

Willem kreeg op zijn beurt van de Engelse koning een gouden degen met 14 diamanten die overeenkomt met wat we op het schilderij zien.
In contrast tot al deze bombarie trekt ons oog naar het midden van het schilderij, naar een klein gouden ringetje aan de vinger van Maria. In een brief aan zijn vader spreekt Willem zijn verbazing uit over het feit dat hij zijn bruid deze trouwring moet geven en niet een met een diamant. Waarschijnlijk was de gladde gouden ring een traditie waaraan het Engelse hof veel waarde hechtte. De gouden trouwring zien we ook nu nog als een mooi symbool voor de eeuwige verbintenis tussen man en vrouw. Het belang van deze eeuwige cirkel wordt benadrukt door de centrale positie en de manier waarop Willem symbolisch Maria’s ringvinger vasthoudt. De verbintenis tussen de twee vorstjes – en vooral hun vorstenhuizen – is daarmee voor altijd vastgelegd.

 

 

png-leeg

Het schilderij is nog tot 5 juni te zien in New York op de tentoonstelling Van Dyck: The Anatomy of Portraiture.

Monique Rakhorst – JLL-DSM Research Fellow Rijksmuseum
Monique Rakhorst is kunsthistorica en gespecialiseerd in zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst. Op dit moment houdt ze zich bezig met interdisciplinair onderzoek naar sieraden op schilderijen uit de Gouden Eeuw. Met haar onderzoek zoekt ze antwoord op de vraag welke informatie de afgebeelde sieraden kunnen opleveren over de sociale klasse en religieuze achtergrond van de mensen die ermee zijn afgebeeld. Ze is als promovenda verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en kreeg bij het Rijksmuseum het JLL-DSM Fellowship toegekend. De collectie van het Rijksmuseum vormt het komende jaar de kern van haar onderzoek, waarmee ze in september 2015 van start is gegaan.

Back to
Back to