Een zeventiende-eeuwse fashionista

10 October 2016,

Daar staat ze, levensgroot, met al haar rijkdom te pronken. Haar naam is Oopjen Coppit en haar portret zal na 2 oktober gerestaureerd gaan worden door het Rijksmuseum. Het is goed mogelijk dat deze dame in haar trouwkleding – en daardoor haar beste outfit – voor ons staat. De portretten van haar en haar man Marten Soolmans kwamen van de hand van een van de grootste meesters die dit land ooit gekend heeft: Rembrandt van Rijn. Hij heeft ervoor gezorgd dat Oopjen gedetailleerd en volgens de laatste mode op het doek werd vastgelegd.

Vandaag de dag vinden we het misschien niet erg elegant om zo weinig van het vrouwelijk figuur te tonen, maar in 1634 toen Oopjen werd geportretteerd was het de mode om het letterlijk breed te laten hangen. Brede schouderlijnen, grote contouren en volle mouwen waren aan de orde van de dag. De combinatie van zwart met wit is nog wel regelmatig te vinden in het modebeeld en dit was ook in Oopjen haar tijd helemaal en vogue. De witte kanten kraag en manchetten werden gecombineerd met een lange zwarte japon of rok, zoals dat werd voorgedaan aan het Franse hof. De kostbare zwarte stof waarin Oopjen is gehuld is rijkelijk versierd met opgenaaide stippeltjes en passementen.

Niet alleen haar kleding maar ook haar accessoires is afgestemd op de laatste trends. Ze draagt een zwarte sluier, een mouche en verenwaaier.  Al deze elementen hebben het doel om haar gelaat zo bleek mogelijk te houden, of te doen lijken. Haar sluier is geen teken van rouw, maar beschermt het gezicht tegen de zon. De verenwaaier kon ook gebruikt worden om de zonnestralen op afstand te houden en is chic afgewerkt met een verguld zilveren handvat. Het zwarte mouche (het zwarte stipje op haar slaap) doet haar witte gezicht nog bleker lijken. Een witte huid was dan ook belangrijk in haar tijd. Het werd geassocieerd met rijkdom en welvaart, terwijl een bruine huid in verband werd gebracht met armoede en het werken op het land.

De glimmende stof, het rijke kant en de kostbare sieraden verraden dat hier niet de eerste de beste Amsterdamse dame is afgebeeld.

Credits zie eind artikel

Haar kapsel is opgesierd met een boogkapje dat is afgezet met kant en pareltjes en om haar hals en polsen draagt ze parels van meerdere rijen dik. In de boedelinventaris van Oopjen is te lezen dat ze ‘twee braseletten van parrel’, een ‘toer parrele van vier om de hals’ en ‘twee parrele met diamanties en hangerties aen t yser’ in haar bezit had. Deze sieraden komen overeen met die op haar portret, waardoor we zeker weten dat Rembrandt haar ook daadwerkelijk heeft afgebeeld met de sieraden die ze bezat. Parels waren bijzonder populair in de 17de eeuw. Iedereen die het zich kon veroorloven had wel een halssnoer met parels. De kwaliteit en grootte  van de parels bepaalde de waarde. Hoe minder er nodig waren om een degelijk snoer te vormen, hoe groter de parels en hoe rijker je over kwam. De glimmende stof, het rijke kant en de kostbare sieraden verraden dat hier niet de eerste de beste Amsterdamse dame is afgebeeld, maar een rijke fashionista die behoorde tot een van de meest voorname regentenfamilies van de stad.

 

 

png-leeg

Credtis: Portret van Oopjen Coppit, Rembrandt Harmensz. van Rijn, 1634. Gezamenlijke aankoop van de Staat der Nederlanden en de Republiek Frankrijk, collectie Rijksmuseum/collectie Musée du Louvre.

Monique Rakhorst – Andrew W. Mellon Fellow Rijksmuseum
Monique Rakhorst is kunsthistorica en gespecialiseerd in zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst. Op dit moment houdt ze zich bezig met interdisciplinair onderzoek naar sieraden op schilderijen uit de Gouden Eeuw. Met haar onderzoek zoekt ze antwoord op de vraag welke informatie de afgebeelde sieraden kunnen opleveren over de sociale klasse en religieuze achtergrond van de mensen die ermee zijn afgebeeld. Ze is als promovenda verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en kreeg bij het Rijksmuseum het Andrew W. Mellon Fellowship toegekend. De collectie van het Rijksmuseum vormt het komende jaar de kern van haar onderzoek, waarmee ze in september 2015 van start is gegaan.

Back to