Een dandy vanformaat

10 September 2016,

De door Nederland en Frankrijk aangekochte portretten van Marten en Oopjen – van meer dan 2 meter hoog – zijn echte topstukken uit Rembrandts carrière. Tussen 1631 en 1635 schilderde hij veel portretten en was hij de best betaalde schilder van Amsterdam. Het verzoek om dit koppel levensgroot en ‘ten voeten uit’ te schilderen was nieuw voor Rembrandt, maar gezien het resultaat was dat geen enkel probleem.

Van de vele huwelijkspendanten die werden geschilderd in de 17de eeuw zijn dit misschien wel de allermooisten en daarom is het geweldig dat ze sinds lange tijd weer te zien zijn in de stad waar ze werden vervaardigd! In 1956 werd ontdekt dat het Marten Soolmans en Oopjen Coppit zijn die staan te pronken op de schilderijen en op het portret van de man schreef Rembrandt dat het werd gemaakt in 1634. Het kersverse koppel was het jaar daarvoor getrouwd in de Nieuwe Kerk van Amsterdam. Marten kwam van Antwerpse ouders die naar de Noordelijke Nederlanden waren getrokken en Oopjen uit een rijke regenten familie die al generaties lang in Amsterdam woonden.

Het was ongetwijfeld heel belangrijk voor dit koppel om geportretteerd te worden als de rijke, voorname burgers die ze waren. Rembrandt zette Marten neer als een echte ‘dandy’ die het breed liet hangen. Tijdens de laatste mode van omstreeks 1634 draaide het dan ook om wijde en nonchalante kleding van kostbare stoffen in gedepte kleuren; het liefst in het kostbare en formele zwart. Marten draagt volgens de laatste trend een grote vilthoed met brede rand, waardoor veel aandacht naar zijn wat dikke gezicht uitgaat. Het haar van de man mocht in deze tijd wat langer zijn, omdat dit mooi samen ging met de platte kraag die de oude stijve plooikraag had vervangen. De witte kraag was door het kant zeer kostbaar en niet makkelijk schoon te houden. Marten draagt daaronder een korte wambuis die net iets openstaat waardoor we zijn hemd zien. Dat was geen ongelukje, maar onderdeel van de wat lossere nieuwe mode. Over zijn wambuis draagt hij een brede mantel in de vorm van een halve cirkel. Vroeger werd de broek aan het wambuis vastgemaakt door deze kledingstukken met veters aan elkaar te rijgen, maar in deze tijd werden de twee ingenieus met haken en ogen aan elkaar bevestigd.

Dit huwelijk maakte de band tussen de Nederlandse Republiek en het Engelse hof sterker en verbond de Oranjes met hun hogere rang.

Credtis zie eind artikel

Het lint met de rozetten dat zijn verhoogde taille accentueert is nog een overblijfsel van die oude constructie, maar dient bij Marten puur voor de sier. De broek met opgenaaide banden komt tot net onder de knie en de zijnaden ervan zijn gedecoreerd met chique passementen. Zijn prachtige kousenbanden geven de overgang van de broek naar de kousen aan. Deze banden werden vaak met goud of zilverkant afgezet. Aan de buitenzijde van het been zijn ze vastgebonden met een strik. Tijdens de oude mode moesten de kousen altijd strak en glad worden opgetrokken, maar bij deze trend mocht het wat nonchalanter. Het was chic om ze met opzet wat rimpelig te houden en dat zien we ook bij Marten. Zijn schoenen zijn voorzien van een hak en dat was voor mannen heel normaal in die tijd. Daarbovenop prijken enorme kolossale rozetten. Deze versiering geeft wat balans aan zijn postuur en de bombarie van zijn outfit. Rembrandt kon deze zelfingenomen jonge man van maar 21 jaar oud waarschijnlijk niet beter treffen. Hij komt in ieder geval over als een echte dandy die we op straat zeker zouden herkennen. Volgende keer: zijn vrouw Oopjen. 

 

 

png-leeg

Wil je snel meer weten over dit boeiende 17de-eeuwse koppel kom dan op 2 juli gratis kennismaken en bezoek een van de inlooplezingen om 11:00, 13:00 of 15:00 in het auditorium van het Rijksmuseum.

Credits: Portret van Marten Soolmans, Rembrandt Harmensz. van Rijn, 1634, Rijksmuseum, Gezamenlijke aankoop van de Staat der Nederlanden en de Republiek Frankrijk, collectie Rijksmuseum/collectie Musée du Louvre.

Monique Rakhorst – JLL-DSM Research Fellow Rijksmuseum
Monique Rakhorst is kunsthistorica en gespecialiseerd in zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst. Op dit moment houdt ze zich bezig met interdisciplinair onderzoek naar sieraden op schilderijen uit de Gouden Eeuw. Met haar onderzoek zoekt ze antwoord op de vraag welke informatie de afgebeelde sieraden kunnen opleveren over de sociale klasse en religieuze achtergrond van de mensen die ermee zijn afgebeeld. Ze is als promovenda verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en kreeg bij het Rijksmuseum het JLL-DSM Fellowship toegekend. De collectie van het Rijksmuseum vormt het komende jaar de kern van haar onderzoek, waarmee ze in september 2015 van start is gegaan.

Back to
Back to